Đôi mắt – hai viên
ngọc quý, cửa sổ của tâm hồn:
Đôi mắt là hai viên ngọc quí mà chúng ta cần bảo vệ cẩn thận suốt đời. Đôi
mắt đã được gọi bằng nhiều tên rất biểu tượng như là đôi mắt huyền, mắt nhung,
mắt biếc, mắt buồn tênh, mắt nai tơ, mắt tình nhân, mắt thù hận, mắt bạc tình, mắt dao cau, mắt
sắc như dao, mắt bơ vơ, mắt xanh, mắt lá dăm....
Ciceron nói: “Khuôn mặt là chân dung của tâm hồn, diễn tả bằng cặp mắt”
Cùng nhận xét này, Mạnh Tử góp ý: “ Bụng ngay thẳng thì con ngươi trông
sáng tỏ. Bụng đầy tà khúc thì con ngươi mờ đục, tối tăm”.
Rừng thơ có cả ngàn câu nói đến đôi mắt. Xin ghi lại:
“Mắt Biếc” của Bích Khê diễn tả nhiều khả năng đáng yêu của mắt:
“Ôi! cặp mắt của người trong tơ ngọc
Sáng như gươm và chấp chóa kim cương
Mỗi cái ngó là một vì sao mọc!
Mỗi liếc yêu là phảng phất mùi hương.
Hai mắt ấy chói hòa quang sáng ngợp
Dẫn hồn ta vào thế giới thiêng liêng.
Hớp nhiều trăng cho niềm trinh rất ngớp
Say nhạc hường nổi bồng giữa đào nguyên”
Trịnh Công Sơn với “ Những con mắt trần gian” :
“Những con mắt tình nhân,
Nuôi ta biết nồng nàn
Những con mắt thù hận,
Cho ta đời lạnh câm
Những con mắt cỏ non,
Xanh cây trái địa đàng
Những con mắt bạc tình,
Cháy tan ngày thần tiên...”
Một cách thực tế, Addison nhận xét: “Trong tất cả các giác quan, thị giác
toàn hảo và thích thú nhất”. Người ta vẫn so sánh: “Hai mắt là ngọc, hai tay là
vàng”. Mắt là cơ quan để thu hình ảnh và nhìn sự vật, như một chiếc máy ảnh nhưng
với một cấu trúc tinh vi và những khả năng hoàn hảo gấp bội.
Cấu trúc của mắt:
a - Nhãn cầu là bộ phận phần chính của mắt nằm trong ổ mắt và được
mi
mắt bảo vệ ở phía trước.
- Ổ mắt do các xương gò má, xương trán, xương sống mũi họp thành.
Đây là một khối hình cầu mà kích thước do di truyền quyết định. Phía
ngoài của mắt là 6 bắp thịt nhỏ, dài để di động nhãn cầu nhìn về nhiều phía.
b - Mi mắt là một lớp da với nhiều cơ và mô liên kết lót bằng kết mạc. Mi
mắt nhắm lại khi giác mạc bị kích thích, đe dọa hiểm nguy. Viền quanh mi
mắt là hai hàng lông mi để ngăn vật lạ bay vào mắt. Một hàng lông mày nằm phía
trên mắt ngăn mồ hôi, chất lỏng chảy vào mắt. Nằm dưới mi mắt trên là những
tuyến, tiết ra nước mằn mặn để mắt khỏi khô. Mắt thông với miệng bằng một cái
ống nhỏ nằm ở góc trong mi mắt. Cạnh mi có nhiều tuyến tiết ra chất nhờn, mồ
hôi...Mi mắt chớp mở mỗi vài giây, có tác dụng như cặp gạt nước kính xe hơi để
loại bỏ bụi bặm bám trên giác mạc. Đêm ngủ, mi mắt khép kín để giác mạc
khỏi bị khô.
c - Phần trước của nhãn cầu là giác mạc, không vẩn đục, không mạch máu và
rất nhạy cảm với với sự đau đớn. Phủ lên giác mạc là kết mạc trong suốt,
có rất ít mạch máu.
d - Thủy tinh thể: là bộ phận quan trọng tiếp nhận và hội tụ ánh sáng
hình ảnh lên võng mạc. Đây là một cấu trúc hai mặt lồi, trong suốt, gồm có nước
và chất đạm, nằm sau đồng tử và có thể thay đổi độ cong để mắt có thể thấy rõ
sự vật. Tinh thể dẹp xuống khi tập trung vào vật ở xa và vật nhìn nhỏ. Tinh thể
dầy lên để tập trung vào vật ở gần, vật nhìn thấy to. Đó là sự điều tiết
của mắt. Khả năng này hoàn toàn tự động, con người không điều khiển được.
e - Ánh sáng lọt qua đồng tử (pupil, pupille), một lỗ nhỏ nằm giữa mống
mắt.
g - Mống mắt (iris) - là cái màng che trước thủy tinh thể. Một cơ vòng
bao quanh bờ mống mắt điều khiển đồng tử thu nhỏ khi ánh sang mạnh hoặc mở rộng
khi ánh sáng yếu. Đồng tử cũng mở rộng khi ta có cảm xúc kinh ngạc, sợ
hãi hoặc hớn hở, vui mừng. Tùy theo mống mắt có nhiều hay ít chất mầu mà có
người có mắt đen, mắt xanh, mắt nâu...
h - Võng mạc: là lớp tế bào nhạy cảm với ánh sáng, lót phía trong mắt. Đây là
cấu trúc căn bản của cặp mắt, có công dụng như tấm phim của máy ảnh để thu nhận
và ghi lại cả ngàn hình ảnh, tĩnh cũng như động, suốt ngày này qua tháng khác
mà không cần thay phim như trong máy ảnh. Trên võng mạc có những tế bào hình nón, hình
que chuyển ánh sáng ra những tín hiệu điện năng, được dây thần kinh thị giác
chuyển lên não bộ. Tế bào não phân tích, tổng hợp các tín hiệu và tạo ra
hình ảnh của sự vật.
i - Mắt còn chứa hai dung dịch lỏng rất quan trọng. Thể mi với nhiều cơ
bắp để thay đổi độ cong của tinh thể đồng thời cũng tiết ra một chất lỏng như
nước gọi là thủy dịch nằm giữa tinh thể và giác mạc. Thủy dịch có đủ các thành
phần cấu tạo của máu, ngoại trừ tế bào máu. Đó là dung dịch trong suốt như pha
lê, nẳm giữa võng mạc và tinh thể.
Các rối loạn của thị
giác
Nhìn - sự vật có vẻ như rất đơn giản, nhưng thực ra đây là một quá trình
khá phức tạp với nhiều giai đoạn liên tục khác nhau. Ánh sáng vào mắt qua đồng tử. Đồng tử
thay đổi kích thước tùy theo cường độ của ánh sáng. Đồng tử co hẹp khi có nhiều
ánh sáng và mở rộng khi ánh sáng quá ít. Ánh sáng vào mắt sẽ được tinh thể hội
tụ lên võng mạc. Các tế bào mầu của võng mạc tiếp nhận hình ảnh ánh sáng và
chuyển lên phần sau của não bộ qua dây thần kinh thị giác. Thị giác thành
hình ở đây. Mọi rối loạn xẩy ra trong bất cứ giai đoạn nào của quá trình nhìn
đều đưa tới trở ngại cho sự nhìn.
Thị lực là tính sắc bén khi nhìn. Sự vật rõ hay mờ tùy thuộc vào cường độ ánh
sáng chiếu vào vật đó, vào động cơ thúc đẩy sự nhìn, nhưng quan trọng hơn cả là
sự toàn vẹn các thành phần của mắt như giác mạc, thủy tinh thể, võng mạc...
Khó khăn thường thấy của mắt là do những rối loạn về khúc xạ ánh sáng qua thủy tinh
thể và giác mạc cũng như khoảng cách từ thủy tinh thể tới võng mạc, trung bình
là 24 mm. Trong tình trạng nhìn bình
thường, ánh sáng đi qua giác mạc, thủy tinh thể rồi được hội tụ trên võng mạc.
Nếu ánh sáng tập trung ở phía trước hoặc phía sau võng mạc, thì thị giác sẽ bị
rối loạn.
a - Viễn thị - khi nhãn cầu hơi dẹp, võng mạc gần với thủy tinh thể, ánh
sáng hội tụ phía sau võng mạc. Muốn nhìn rõ, phải đưa vật xa ra một chút hoặc
mang kính lồi để đưa hình trở lại võng mạc.
b - Cận thị - khi nhãn cầu dài ra, khoảng cách giữa võng mạc và thủy tinh
thể lớn hơn, ánh sáng sẽ tập trung trước võng mạc. Nhìn gần thì rõ nhưng
nhìn xa hình ảnh sẽ lu mờ. Người cận thị mang kính điều chỉnh lõm, khúc xạ ánh
sáng về võng mạc để nhìn vật ở xa.
c - Loạn thị: mặt cong của giác mạc
không đều, khúc xạ ánh sáng méo mó, không tập trung gọn trên võng mạc. Hình ảnh
sự vật bị lu mờ. Thường thường loạn thị được điều chỉnh bằng kính hội tụ. Ngoài
ra phẫu thuật hoặc tia laser cũng là những phương tiện rất hữu hiệu để điều
chỉnh các rối loạn kể trên.
Các bệnh đưa đến sự mù
mắt:
Có 3 căn bệnh có thể dẫn đến mù mắt là mắt cườm, áp suất trong mắt cao (glaucoma) và bệnh suy thoái của võng mạc (viết
tắt là A.M.D).
Có 2 chất lutein và zeaxanthin là chất carotenoids giúp chống lại các bệnh
về mắt khi ta về già. Hai chất này không có ở trong cơ thể mà phải do thức ăn
và dinh dưỡng đem đến. Chất Lutein tạo thành màu vàng của trái bắp và lòng đỏ
trứng gà. Ngoài sự bảo vệ đôi mắt, 2 chất này còn giúp trợ tim và bộ óc làm
việc đắc lực thêm nữa. Đó là 2 chất
antioxidants chống free radicals hay tàn phá tế bào các mô.
1. Mắt Cườm (đục thủy tinh thể)
Người tuổi già từ 65 - 74 thì 23% sẽ bị mắt cườm và nếu từ 75 trở lên, con
số là 50%. Mắt cườm là khi thủy tinh thể của con mắt bị mờ dần cho đến
khi trắng xóa, gây mù mắt. Cũng giống như lòng trắng trứng gà, nếu đun
sôi thì từ từ sẽ biến từ thể lỏng sang thể đặc, ánh sang làm sao xuyên qua
được. Thủy tinh thể được cấu tạo bằng chất đạm (protein) trong đó chứa lutein
và zeaxanthin, tuy rằng không nhiều bằng ở trong võng mạc. Bịnh mắt cườm là do
sự hấp thụ tia hồng tuyến ngoại (ultra violet) của
ánh mặt trời, do đó đeo kính mát là cách để ngăn chận sự hấp thụ này. Bịnh
mắt cườm còn là bệnh của tuổi già, nhưng nguyên nhân chính là do “free radicals” mà ra. Người ta khám
phá ra rằng có từ 40 đến 50 căn bệnh con người đều do free radicals gây nên. Người
nào thường xuyên hấp thu 2 chất lutein và zeaxanthin này sẽ giảm được bệnh mắt cườm
và sẽ không bị giải phẫu mắt nữa. Lutein có ở trong rau dền mà có mấy ai ăn rau
này hàng ngày đâu? Nên kiêng hút thuốc, uống rượu, tránh tia X rays khi chiếu
điện, người nào bị bệnh tiểu đường có cơ nguy bị bệnh mắt cườm sớm hơn là người
thường.
Sau đây là những sinh tố giúp chống bệnh mắt cườm:
- Sinh tố A (cần từ 25.000 đến 50.000 I.U)
- B1, B2, B5 tức B complex 50 mg mỗi ngày,
- Sinh tố C 3000 mg uống 4 lần một ngày,
- Sinh tố E 400 I.U cần chất zinc 50 mg không quá 100 mg.
Ngoài công hiệu bảo vệ đôi mắt, chất lutein còn ngăn lượng LDL tức là chất
cholesterol xấu tăng và bám vào thành mạch máu, giảm sự lưu thông tàn phá của
ánh nắng mặt trời trên làn da và ung thư da.
2.Bệnh suy thoái võng mạc (A.M.D age related macular degeneration):
Trên võng mạc có một điểm giúp ta nhìn thật rõ chi tiết đó là điểm macula.
Điểm này khi ta về già thường bị suy thoái dẫn đến mù mắt do free
radicals tàn phá. Điểm macula chứa đựng rất nhiều 2 chất lutein và zeaxanthin,
nên càng về già phải cung cấp 2 chất này cho đầy đủ. Thí nghiệm cho thấy những
người già dùng 10 mg lutein mỗi ngày giảm bệnh này rất nhiều. Ngoài ra
nên ăn nhiều rau xanh như rau dền, rau cải.
3. Bệnh Glaucoma:
Bịnh này do áp suất trong con mắt từ từ tăng lên làm hư hại dây thần kinh
mắt gây sự mù lòa, nếu không chữa kịp thời. Đó là nguyên nhân thứ nhì gây sự mù mắt sau bệnh mắt cườm. Xảy ra sau tuổi 60 có thể sớm hơn
từ 40 tuổi, do thiếu dinh dưỡng, stress và bệnh tiểu đường. Áp suất trong con
mắt khác với áp suất trong mạch máu. Có thể xảy ra từ từ gọi là kinh niên
hoặc cấp tính. Triệu chứng gồm có mắt mờ, mắt nhìn hạn hẹp (tunnel vision),
nhức mắt, buồn nôn, mắt đỏ.
- Chỉ có BS nhãn khoa mới xác định được bệnh này. Cách chữa dùng
thuốc nhỏ mắt như timolol maleate làm giảm áp suất, có người phải nhỏ suốt đời.
Nếu không thuyên giảm một ngày nào đó bệnh trở thành cấp tính, áp suất tăng quá
cao, nước trong mắt không có lối thoát phải đưa đi nhà thương cấp cứu liền để
chữa trị bằng tia laser nếu không sẽ bị mù tức khắc.
Cách ngăn ngừa: Nên ăn rau trái ăn nhiều hạt nguyên chất như bánh mì nâu,
ít dùng chất béo, tránh uống cà phê, rượu, thuốc lá. Dùng thêm sinh tố A, B1, C, alpha lipoid acid,
khoáng chất như chromium, magnesium, lecithin fatty acids, ginkgo biloba,
bilberry chống quáng gà lúc chập tối
(các phi công thời đệ nhị thế chiến hay dùng bilberry để nhìn rõ lúc bay phi vụ ban đêm). Ngoài ra có chất
pycnogenol lấy từ vỏ cây thông bổ sung mạch máu nuôi con mắt là một chất
antioxidant chống free radicals.
Tóm lại, phòng bệnh hơn trị bệnh, các cụ có thể ngăn ngừa các bệnh về mắt
nếu dùng thêm Lutein và zeazanthin cùng các sinh tố kể trên. Tất cả đều tìm
thấy ở trong bột gạo lức mà chưa có thức ăn thiên nhiên nào sánh bằng.
Cách Bảo Vệ Mắt Khi Sử Dụng Computer
1. Trong khi làm việc thỉnh thoảng rời mắt khỏi màn hình:
Làm việc trên computer đòi hỏi bạn phải nhìn vào màn hình với khoảng cách không đổi trong quãng thời gian dài. Vì thế, bạn nên đổi hướng nhìn thay cho việc tập trung nhìn vào một điểm. Khi rời mắt khỏi màn hình trong ít giây, bạn hãy tập nhìn vào các điểm ở xa. Đây là
cách hữu hiệu nhất để thư giản đôi mắt.
2. Đặt màn hình PC ở vị trí thích hợp
Màn hình được đặt cách mắt từ 45 đến 60 cm là hợp lý nhất. Các
thầy thuốc nhãn khoa cho rằng, bạn nên chọn bàn và ghế máy tính phù hợp với kích
thước cơ thể của mình. Khi ngồi làm việc với máy tính, phải giữ cho tư thế
hướng thẳng về phía trước. Nếu bạn đặt máy tính lệch với tầm nhìn, khiến
cho cơ mắt phải hoạt động căng hơn, làm ảnh hưởng đến thị lực của mắt.
3. Ánh sáng phù hợp
Ánh sáng nơi làm việc nên có độ chiếu sáng vừa phải sẽ có lợi cho sức khoẻ của
mắt. Nên nhớ rằng, màn hình vi tính đã tự phát ra ánh sáng đủ để bạn
nhìn. Nếu bạn làm việc ở văn phòng với ánh sáng điện quang thông thường,
nên sử dụng thêm một chiếc đèn bàn nhỏ để sử dụng máy tính.
4. Thư giãn giữa giờ làm việc
Theo các chuyên gia, cứ 40 - 50 phút bạn nên nghỉ mắt rời khỏi màn hình trong khoảng 5 phút. Trong quãng thời
gian ngắn đó, cơ thể cần được bổ sung ôxy bằng cách hít thở thật sâu và uống
một ít nước. Thông thường, các phòng đặt máy tính thường khô ráo, vì thế, chớp
mắt thường xuyên cũng là một cách hữu hiệu để hồi phục mắt và tránh khô mắt. Ngoài
ra các hoạt động khác như đi lại, vận động cũng giúp giảm căng mỏi mắt. Trên đây
là những phương pháp đơn giản, hiệu quả để bảo vệ đôi mắt mà không phải ai khi
làm việc với máy vi tính cũng biết
Chú ý - Kẻ Thù Của Mắt !
Trong cuộc sống hằng ngày, có những thói quen gây nhiều tổn thương cho
mắt. Vậy nên chúng ta phải chú ý. Đó là:
1/ Rượu
Rượu là kẻ thù lớn và nguy hiểm nhất đối với đôi mắt. Tại sao có người
sau khi uống rượu lại đỏ mặt, nhiệt độ trong cơ thể tăng lên vùn vụt. Đó
là do rượu có thể đẩy nhanh tuần hoàn máu, làm cho huyết quản mao mạch dãn nở,
phình to. Vùng da ở xung quanh mắt rất mềm, huyết quản lại rất nhỏ, nếu
uống quá nhiều rượu, huyết quản mao mạch rất dễ bị đứt, vỡ và hình thành các
nốt đen nhỏ lấm chấm trên da. Biện pháp để đối phó với kẻ thù nguy hiểm này là
“trốn” rượu càng xa càng tốt. Nếu trong trường hợp bất khả kháng không
thể tránh được, nên uống nhiều nước để vô hiệu hoá những ảnh hưởng của rượu.
2/ Không khí ô nhiễm
Bạn thường mất cảnh giác với kẻ thù này. Đến khi bạn chú ý đến nó
thì nó đã làm bạn tổn hại rồi. Lúc đi ra ngoài, kể cả bạn không trang điểm, thì
bạn cũng nên đánh một ít kem dưỡng da và phấn nền, như thế sẽ có tác dụng ngăn
ngừa bụi bẩn, vi khuẩn. Lúc ở trong nhà, bạn nên tạo dựng một môi trường trong
lành, sạch sẽ. Dùng máy làm sạch không khí để thanh lọc hết các chất ô nhiễm
như bụi bẩn, khói thuốc, mùi hôi tanh, lông động vật, vi sinh vật và các chất nhiễm
bẩn khác mà bạn không thể nhìn thấy được.
3/ Mỹ phẩm hết hạn ( expired date )
Khi bạn mở một tube mascara , bút kẻ mắt hay hộp phấn trang điểm mắt mới,
vi khuẩn sẽ bắt đầu xâm nhập vào. Sau khi bạn mở ra sử dụng những đồ mỹ phẩm này, rồi đóng lại vào hộp,
nhiều lần như thế vi khuẩn tích tụ ngày càng nhiều, một khi nó vào mắt thì mắt
bạn sẽ bị nhiễm khuẩn hoặc dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng khác. Vì vậy,
khoảng 3- 6 tháng nên thay mỹ phẩm 1 lần.
4/ Ăn kiêng không đúng cách
Theo một nghiên cứu chỉ rõ, trong các loại rau tươi và hoa quả chứa đựng
nhiều chất như Vitamin E, C, chất Ca-ro-tin và kẽm (Zn) … có thể phòng
chống các bệnh và nếp nhăn quanh mắt. Nếu ăn kiêng, hạn chế ăn các chất
béo và chất bột là rất đúng nhưng đồng thời phải tăng thêm lượng rau xanh và
hoa quả.
5/ Thiếu ngủ
Nếu bạn thường xuyên phải làm việc tới 2 - 3 h sáng, 7 h phải vội dậy đi
làm sẽ khiến sức khỏe cơ thể bị tổn hại. Muốn chiến thắng kẻ thù này,
nhất định bạn cần nắm bắt từng cơ hội để ngủ. Trên xe đi làm, trong lúc nghỉ
trưa, lúc chờ cắt tóc … chỉ cần có chút thời gian, bạn nên nhắm mắt 2 - 5 phút
relax , như thế mới có thể giữ được đôi mắt trong sáng mạnh khoẻ, thoát khỏi
nỗi muộn phiền về quầng thâm mắt & nếp nhăn.
Bạn cần lưu ý, cố gắng hết sức để tránh nạp vào người chất cafein bởi vì
nó có thể làm ảnh hưởng đến quy luật nghỉ ngơi của bạn.
6/ Tia nắng mặt trời
Quá nhiều tia tử ngoại chiếu vào sẽ tạo thành nếp nhăn quanh mắt, đục thuỷ
tinh thể và các bệnh khác về mắt. Khi đi ra ngoài, bạn nên đeo kính râm
hoặc kính chống tia tử ngoại, như thế có thể bảo vệ rất tốt cho mắt của bạn.
7/ Thuốc lá
Thuốc lá một khi được châm lửa thì tuyệt nhiên là một kẻ thù đáng sợ. Thuốc
lá có thể sản sinh ra những nếp nhăn xung quanh mắt. Kể cả bạn không hút
thuốc thì cũng không nên lơ là mất cảnh giác với khói thuốc từ người khác. Hơi
và khói thuốc của người khác hút cũng có thể phá hoại cơ thể và dung nhan của
bạn.
Khám kiểm tra mắt định kỳ như thế nào?
Vì người Việt Nam chúng ta còn chưa mấy quen với việc kiểm tra sức khỏe
định kỳ, do đó cũng chẳng mấy người chịu đi khám kiểm tra mắt nếu vẫn chưa thấy
mắt có biểu hiện đặc biệt khác thường. Thật ra mắt chúng ta cũng cần có
lịch khám đều đặn, chỉ có điều không cần thiết phải quá thường xuyên. Đó
là để phát hiện sớm những căn bệnh về mắt, đồng thời giúp làm chậm quá trình
lão hóa mắt cho mọi người.
Lần khám mắt đầu tiên nên bắt đầu trước 5 tuổi. Từ đó đến năm 19 tuổi, chúng ta cần khám kiểm
tra mắt ít nhất 1 lần để phát hiện sớm nguy cơ mắc bệnh suy giảm thị lực và
nhiều căn bệnh cơ bản khác về mắt.
Từ 20 - 30 tuổi, nên khám mắt 1 lần.
Từ 30 - 40 tuổi nên khám mắt 2 lần.
Khám mắt định kỳ để phát hiện những triệu chứng sớm của các bệnh như glaucoma
(bệnh tăng nhãn áp) và điểm đen võng mạc (sự lão hóa khiến mắt giảm thị lực).
Nếu được phát hiện kịp thời, những chứng bệnh này hoàn toàn có thể điều trị
được. Sau 40 tuổi, chúng ta nên kiểm tra
mắt định kỳ mỗi 2 đến 4 năm; trên 65 tuổi nên khám mắt 2 năm / lần. Với những
người bị bệnh tiểu đường hoặc trong gia đình có tiền sử bệnh án về mắt thì nên
khám bác sĩ định kỳ theo sự chỉ định của bác sỹ.
Chăm sóc mắt: Nhiều người hơi lơ là trong việc giữ gìn “đôi mắt ngọc” của
mình. Đây là một thiếu sót lớn, vì một tổn thương dù nhỏ của mắt cũng có
thể dần dần đưa tới khiếm khuyết thị giác. Sau đây là một số điều nên lưu ý:
1. Đừng bao giờ dụi mắt với những ngón tay, dù là ngón tay ngọc ngà người
đẹp, huống chi lại dụi mắt với bàn tay dính đất, một cái khăn hoặc miếng giấy
dơ bẩn...
2. Khi chẳng may có một chất kích thích nào đó, như nước xà bông, nước mắm,
dầu xe hơi, mỡ ... bắn vào mắt, nên lập tức tạt nước lạnh vào mắt. Tổn thương
cho mắt sẽ giảm thiểu rất nhiều nếu ta làm hành động rất đơn giản nhưng kịp
thời.
3. Mang kính bảo vệ mắt khi cắt cỏ, mài cắt kim loại, đi xe gắn máy... để tránh
vật nhỏ bay vào mắt. Công nhân làm công việc có rủi ro cho mắt, cần mang kính
bảo vệ mắt do chủ nhân cung cấp.
4. Không dùng thuốc nhỏ mắt của người khác, vì mỗi người có mỗi bệnh khác
nhau. Ngoài ra, có nhiều loại thuốc nhỏ mắt cấm dùng chung trong vài bệnh mắt nhiễm
trùng
Nhỏ thuốc vào mắt như sau: đứng trước một tấm gương, dùng đầu ngón
tay kéo nhẹ mi mắt dưới xuống, bàn tay kia bóp thuốc vào góc con mắt, buông
ngón tay giữ mi, chớp mắt vài lần, thuốc sẽ lan đều khắp mắt.
5. Nhiều người, đặc biệt là quý vị cao niên, hay bị khô mắt, gây ra cảm giác
rất khó chịu, lâu ngày giác mạc có thể bị trầy. Nguyên do thông thường là
tuyến nước mắt tiết ra ít nước mắt hoặc ống dẫn nước mắt bị tắc nghẹt. Nên đi
khám bác sĩ để tìm nguyên nhân rồi trị liệu. Trong khi chờ đợi, có thể nhỏ các
dung dịch nước mắt nhân tạo để giảm thiểu khó chịu này
6. Nên cẩn thận với các tia cực tím từ
ánh nắng mặt trời. Tiếp xúc trực tiếp và lâu ngày, các tia này có thể gây
tổn thương cho giác mặc, thủy tinh thể và cũng là nguy cơ đưa tới cao áp suất
trong mắt. Thực ra, không cần phải mang kính râm mỗi lần ra ngoài nắng.
Nhưng nếu làm việc hoặc đi dưới ánh nắng trong thời gian khá lâu thì nên
mang kính râm để chặn các tia tử ngoại và khỏi chói mắt
7. Nên đi bác sĩ khám mắt theo định kỳ. Nếu không có bệnh mắt, nên đi khám mỗi
5 năm, cho tới khi 50 tuổi. Sau tuổi này, nên khám thường xuyên hơn để phát
hiện dấu hiệu của cao áp nhãn và các bệnh khác. Nếu có rối loạn về khúc xạ ánh
sáng, nên đi khám mỗi 2 năm hoặc thường xuyên hơn, tùy theo chỉ định của bác
sĩ.
8. Ánh sáng khi làm việc, đọc chữ cần vừa phải, thích hợp không sáng quá
hoặc tối quá để khỏi gây trở ngại cho sự nhìn. Các nhà chuyên môn về mắt đều
đồng ý là cường độ ánh sáng hoặc ngồi gần màn hình tivi không gây tổn thương
cho mắt.
9. Nên cẩn thận với mỹ phẩm làm đẹp mắt: nhiều người có thể dị ứng với các
sản phẩm này. Mua một ít dùng thử, nếu an toàn thì tiếp tục. Tránh để mỹ phẩm rớt vào mắt gây ra kích thích. Bôi mỹ phẩm tô đậm lông
mi vào 2/3 phần ngoài cùa lông, tránh mỹ phẩm rơi vào mắt. Kẻ bút chì xa mi mắt
một chút, tránh đầu nhọn đụng vào giác mạc.
10. Cẩn thận khi xịt keo tóc, đừng để hóa chất bắn vào mắt.
11. Khi uốn cong lông mi, tránh kéo mi mắt quá căng.
12. Nhiều người than phiền mỏi mắt sau mấy giờ đọc sách, coi máy vi tính
hoặc làm công việc tỉ mỉ cần sự tập trung của mắt. Họ e ngại là mắt suy
nhược, bị bệnh mắt hoặc cần mang kính. Thực ra đây chỉ vì mắt phải làm việc quá
khả năng chịu đựng, nên các bắp thịt mệt mỏi. Vì vậy, lâu lâu nên ngưng công việc, nhắm mắt vài
phút, hoặc ngó lên trần nhà để nhãn cầu, cơ mắt thư giãn. Ngoài ra cũng nên lưu
ý là nếu sức
khỏe tổng quát không tốt, thiếu dinh dưỡng, mất ngủ, căng thẳng tâm thần
… cũng làm mắt mau mệt mỏi. Kính mắt chỉ để điều chỉnh khiếm khuyết về khúc xạ
ánh sáng của nhãn cầu chứ không làm mắt mạnh hơn hay yếu đi.
13. Mắt đỏ cũng là mối ưu tư của nhiều người. Bình thường, trên giác mạc
có một số mạch máu nhỏ xíu phủ lên. Khi nhiểm vi khuẩn, dưới tác hại của
khói thuốc, hóa chất trong môi trường, uống nhiều rượu, làm việc bằng mắt quá
lâu, khi “nộ khí sung thiên”, tức giận ... đều làm cho máu tụ lại nhiều, mắt sẽ
đỏ lên. Khi đỏ mắt do nhiễm bệnh hoặc gây ra do hóa chất cần đi bác sĩ để điều
trị. Còn các trường hợp khác, chỉ cần dùng nước lạnh tạt vô mắt hoặc đắp
khăn nước lạnh dăm phút lên mắt là có thể làm giảm đỏ mắt.
14. Duy trì chế độ ăn uống hợp lý, đa dạng, cân bằng có đầy đủ các chất dinh
dưỡng, đặc biệt các vitamin A, C, E., các khoáng chất kẽm, selenium... Và đặc
biệt là giữ tâm thân an lạc, giảm thiểu lo âu, buồn bực, ham muốn, giận hờn,
ghen tức, đố kỵ...
“Trời sinh con mắt là gương
Người ghét ít ngó, người thương ngó hoài
Tác giả: Bác Sĩ Nguyễn Ý Đức (bài sưu tầm)
Các
vị cao niên chắc chắn đã trải nghiệm giống tôi, vào năm 1975 khi tôi có cậu con
trai đầu lòng. Nhìn cảnh Ông nội, ngoại bế cháu lòng hả hê nhưng lúc đó chưa hề cảm nhận
được ngày mình lên chức Ông. Ấy vậy thoắt cái cậu con trai đã trở thành ông Bố,
còn tôi lên chức Ông ỏ tuổi U.70.
Các
vị cao niên chắc chắn đã trải nghiệm giống tôi, vào năm 1975 khi tôi có cậu con
trai đầu lòng. Nhìn cảnh Ông nội, ngoại bế cháu lòng hả hê nhưng lúc đó chưa hề cảm nhận
được ngày mình lên chức Ông. Ấy vậy thoắt cái cậu con trai đã trở thành ông Bố,
còn tôi lên chức Ông ỏ tuổi U.70.
