Mê tín tràn vào lễ hội

Mê tín tràn vào lễ hội

 Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Hùng Vĩ là một trong những nhà nghiên cứu hàng đầu về lễ hội. Ông trao đổi với PV Tiền Phong xung quanh những lát cắt về sự bất cập, biến tướng và cả những giá trị tích cực lễ hội đem lại cho đời sống tinh thần, tâm linh của người Việt.

 - Sau ba năm tạm dừng do dịch bệnh, các lễ hội bùng nổ trở lại. Ông có cảm nhận thế nào về không khí lễ hội đầu xuân Quý Mão?

- Tôi nhận được thư mời của nhiều ban tổ chức lễ hội khác nhau, sắp sửa ba lô về với bà con, bè bạn, anh em, những người đã sát cánh cùng tôi trong việc phục dựng lễ hội cũ, thực hành lễ hội mới mà tôi là tác giả và đạo diễn cách đây 7 năm. Thật là hào hứng!

Đầu tiên là chuẩn bị một tâm thức đi hội. Đến đó, mình góp phần làm cho lễ hội tốt lên trong sự trân trọng con người với con người, con người với của “hồi môn tinh thần” là các di sản mà ông bà đã chắt bóp để lại. Đến đó để biết cảnh đời và có thể giúp đỡ một ai đó khó khăn hơn mình, dù là không nhiều. Đến đó để biết đời mình trăm năm là phù vân, giá trị lễ hội ngàn năm vẫn chảy trong huyết quản văn hóa quốc gia - dân tộc. Đến đó để chiêm nghiệm rằng, văn hóa Việt Nam sẽ không đứt rễ và “xô giạt văn hóa”.

Mê tín tràn vào lễ hội ảnh 1

Ông Nguyễn Hùng Vĩ

- Nhắc tới lễ hội nhiều người tỏ ra không vui, cho rằng việc phục dựng nhiều lễ hội là sai lầm vì hiện tượng thương mại hóa lễ hội tràn lan. Là nhà nghiên cứu dân gian, quan điểm của ông thế nào về tinh thần tổ chức các lễ hội hiện nay?

- Giữa hệ giá trị lễ hội và việc thương mại hóa một cách tiêu cực lễ hội là hai điều khác nhau. Quả thật, chúng tôi từng quan tâm đến hiện tượng những nhóm lợi ích chung lưng đấu cật dựng nên không gian tín ngưỡng và tôn giáo, chạy di tích văn hóa lịch sử, mở mùa lễ hội và kinh doanh “buôn Thần bán Phật”. Chúng tôi cũng quan tâm đến việc nhân lễ hội để đấu thầu, “chặt chém” khách đi hội khiến cho chuyện “vui như trẩy hội” trở thành “bực như đi hội”.

Trong cuộc chuyển đổi sang kinh tế thị trường, tư tưởng con người cũng biến đổi theo. Cả tốt lẫn xấu đều ào ạt, xô bồ. Điều này đang được pháp luật, dư luận xã hội và đạo đức con người từng bước điều chỉnh. Nhưng chắc chắn không vì thế mà ai đó cho rằng “phục dựng nhiều lễ hội là sai lầm”.

Lễ hội truyền thống có cả một hệ giá trị đáng quý rất cần bảo tồn, phát huy, phát triển như: cảm hứng hướng nguồn, ăn quả nhớ kẻ trồng cây, tinh thần đồng thuận cộng đồng, động thái trình diễn tổng hợp (đám rước, nghi lễ, trò diễn, dân ca, sân khấu, trang trí, triển lãm, ẩm thực, giao tiếp, lễ nghĩa), tinh thần khẳng định cá nhân và nhu cầu hạnh phúc được khẳng định và tôn trọng, mở rộng quan hệ xã hội qua giao tiếp đón khách, sự nghỉ ngơi vui chơi sau thời gian gắng gỏi làm ăn, khơi dậy những mong cầu, kỳ vọng trong tương lai, sự hưởng thụ toàn dân những trình diễn nghệ thuật... Vấn đề ở đây là tổ chức lễ hội thế nào chứ không nằm ở chỗ “phục dựng nhiều lễ hội”.

Mê tín tràn vào lễ hội ảnh 2

Nét đẹp của hội làng truyền thống như nghi thức “rước vua, chúa sống” ở đền Sái (Đông Anh, Hà Nội) cần được phát huy. Ảnh: DUY PHẠM.

- Dường như hiện tượng thương mại hóa lễ hội ngày càng phổ biến, nhiều nơi biến lễ hội thành nơi trục lợi, cầu xin, cúng lễ tràn lan, ông nghĩ sao về hiện tượng này?

- Trong nhiều điều bất cập của lễ hội có tệ mê tín. Lễ hội cũng là một phương thức phản ánh cuộc sống. Trong sự tích hợp nhiều thành phần hoạt động khác nhau của cuộc sống, những tiêu cực cũng được phản ánh vào đó. Giữa tín ngưỡng và mê tín không phải bao giờ ranh giới cũng mạch lạc.

Mê tín tràn vào lễ hội - một không gian giàu tín ngưỡng, khó quản lý vì quá đông đảo và quá nhiều hoạt động khác nhau: bói toán, xem tướng, xin xăm, xóc thẻ, cướp lộc... Có những lễ hội, nhiều người tổ chức các hoạt động mê tín như cắt tiền duyên, cắt vong và thu tiền rất cao, rõ ràng đó là hoạt động “buôn Thần bán Phật” cần bài trừ. Không thể lấy cái cớ là vì người dân có nhu cầu nên “phục vụ”. Luật pháp Việt Nam tôn trọng tự do tín ngưỡng nhưng bài trừ mê tín.

Không bớt số lượng, chỉ nên chỉnh quy mô

Trước ý kiến về việc có nên bớt số lượng lễ hội, bà Ninh Thị Thu Hương, Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) trao đổi với PV Tiền Phong rằng, các địa phương phải thực hiện chức năng kiểm kê, phân cấp quản lý lễ hội theo Nghị định 110 về tổ chức, quản lý lễ hội.

“Chúng ta chỉ nên xem xét thay đổi quy mô, hình thức tổ chức phần hội trong lễ hội để phù hợp với thực tiễn địa phương. Các giá trị văn hóa phải bảo tồn và phát huy”, bà Ninh Thị Thu Hương nói.

- Một số lễ hội kéo dài 3 tháng liệu có còn phù hợp với nhịp sống đương đại? Có nên đặt vấn đề “co ngắn” lễ hội lại thay vì để diễn ra miên man suốt nhiều tháng không, thưa ông?

- Lễ hội được kéo dài 3 tháng chính là mùa đi lễ chùa Hương, Yên Tử... Gọi là mùa đi lễ chùa Hương thì đúng hơn. Ở đây dùng khái niệm “lễ hội” là dùng với nghĩa một từ vựng mở rộng.

Chúng ta tưởng tượng, so với trước 1945, dân số hiện nay tăng hơn 4 lần, điều kiện giao thông tiện lợi hơn 10 lần. Nếu tất cả dồn vào thời gian đi lễ là ba ngày hoặc một tuần thì chắc chắn không gian không chứa đủ, phương tiện sẽ tắc nghẽn, tình hình sẽ lộn xộn vì quá tải.

Mê tín tràn vào lễ hội ảnh 3

Giữa tín ngưỡng và mê tín thường không phải lúc nào cũng có ranh giới mạch lạc.

Ảnh: TRỌNG TÀI

Có điều chắc chắn là không có ai trong ba tháng đó, đi lễ cả mươi ngày. Người ta đi một lần còn về làm ăn buôn bán chứ. Nói con số ba tháng kể cũng hãi thật, nhưng người ta chỉ đi một đợt vài ngày thôi. Nhưng với 3 tháng, tổng lượng người đi rất lớn, chắc phải ngang với những đợt hồi hương vĩ đại của tín đồ Hồi giáo.

- Lễ hội với đại đa số người Việt vẫn là sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng quan trọng. Tuy nhiên sau bao nhiêu năm, các lễ hội vẫn còn bất cập, hình ảnh chưa đẹp. Làm thế nào để có một mùa lễ hội văn minh và phù hợp với bối cảnh hiện nay?

- Về những bất cập trong các lễ hội rất nhiều: đông đúc chen lấn, cờ bạc, rượu chè, ách tắc giao thông, an ninh lộn xộn, bạo lực bởi tranh giành cướp lộc, nạn chặt chém các dịch vụ, cá độ ăn tiền, mê tín dị đoan, hành động phản cảm... Qua một thời gian, chính quyền và ban tổ chức lễ hội từng bước chấn chỉnh và đỡ dần.

Chúng ta hướng đến một lễ hội thành tâm, an toàn, văn minh, vui vẻ, hòa nhã, lịch sự, kính trọng thần thánh, tôn trọng con người. Tuy nhiên, không thể ảo tưởng tất cả người tham gia lễ hội được bao bọc trong một bầu không khí vô trùng, một cõi thần tiên. “Đông như hội” mỗi người một kiểu, mỗi người mỗi tâm trạng, mỗi kỳ vọng, mỗi ứng xử khác nhau.

Lễ hội cổ truyền là một loại di sản văn hóa, tổ chức UNESCO có những quy định rất đúng đắn, đó là sự quan hệ biện chứng giữa 4 nhiệm vụ: Thấu hiểu - bảo tồn - phát huy - quảng bá. Tiên quyết là sự thấu hiểu, bởi có thấu hiểu thì mới chỉ ra được cốt lõi, ý nghĩa và giá trị của lễ hội... Để làm được các nhiệm vụ đó, cần ở thiết chế những định hướng, kế hoạch cụ thể và những con người thực thi có năng lực, có sự tận tụy và hiệu quả trong công việc.

Cảm ơn ông!

Ý kiến của một người dân : " TÔI XIN QUAY LƯNG VỚI CHÙA "

TÔI XIN QUAY LƯNG VỚI CHÙA

Tác giả : Trần Tân
Tôi không dám đánh giá ai trong đám đông dân là u mê cuồng tín, tôi chỉ khẳng định chắc chắn là Tôi Không U Mê. Trước kia, tôi cũng hay đến chùa, tôi theo Đạo Phật, tôi kính Đức Thích Ca Mâu Ni, tôi còn kính cả Chúa cả Phật.... Tôi vãn cảnh chùa để hòa mình vào khung cảnh thanh tịnh, ăn chút cơm chay, cúng một số tiền nhỏ, vậy thôi.
Nhưng từ khi thấy sư sãi giờ đã (không nói hoàn toàn) xa rời cuộc sống tu hành khổ hạnh mà họ coi tu hành là nơi kiếm ăn, hưởng lạc. Họ không còn mặc áo vàng vải thô truyền thống, đi chân đất, ăn chay đạm bạc, uống nước vối nữa. Mà thay vào đó là những khuôn mặt láng mượt phồn thực, những bộ quần áo lụa sang trọng màu mỡ gà hay màu thâm máu đỉa, dép da hàng hiệu, đồng hồ Rolex, điện thoại Vertu, xe Camry bạc tỷ, những bữa tiệc xa hoa rượu thịt, đặc biệt có khi còn trai gái trong chùa, cả gái tự cấp và bên ngoài đưa vô.


Nghe nói tất cả những chùa chiền có giá trị tâm linh cao như Bai Dinh, Chùa Hoa, Truc Lam... đều được giao cho các doanh nghiệp đại gia, có bảo kê của ai đó, nâng cấp mở rộng thành những "khu du lịch tâm linh", thực ra là những cỗ máy in tiền nuôi lũ đội lốt đầu trọc và quan chức đứng sau.
Chùa Bái cổ kính biến thành "Công ty TNHH Chùa Bái" hoành tráng gần ngàn ha, giá trị hàng ngàn tỷ đồng.
Công ty mà chẳng sản xuất kinh doanh gì ngoài sự u mê của bá tánh, không một nhà máy nào hiệu quả bằng.
Thừa thắng xông lên, đại gia xây Bái Đính lại đang xây quần thể chùa Tam Chúc ở Hà Nam, dự định là lớn nhất thế giới, có cả khu biệt thự, casino... thì hết biết.
trọc phú rởm đời lại còn đúc tượng đồng (sao không tượng vàng luôn cho máo) hình bán thân vợ nó như Phật ngồi nơi chính điện, mà bá tính vẫn sì sụp khấn vái thì quả là hết thuốc chữa.
Phúc Khanh nổi tiếng với "dịch vụ" cúng sao giải hạn 200,000đ, thiếu 50,000đ cũng không chịu vì "chùa lỗ chổng vó" (nguyên văn lời Sư Trụ Trì).
Chùa H thì biến thành nơi kinh doanh ô trọc với quán thịt cầy, thịt rừng trên đường vào, có cả thịt mèo giả "cầy hương"...
Với những chùa như thế thì hỏi tôi có nên đến chùa nữa không?
Câu trả lời rằng không.
Tôi chính thức quay lưng với chùa.
Đến làm gì khi thấy cảnh quỷ ma đang khuấy động Phật môn? Đến để mang những đồng tiền hiếm hoi mồ hôi nước mắt đi nuôi lũ gian manh lợi dụng kiếm ăn trên đầu bá tánh ư? Không, không đời nào!


Có người bảo rằng ta đến chùa vái là vái cái áo cà sa, tức là vái Phật, không phải vái sư. Tôi lại thấy cái áo được mắc trên cái "giá" không xứng đáng là những sư đầu trọc giả danh làm ô uế cửa Phật, nên tôi không vái.
Tôi không đi chùa, nhưng tôi để Phật ở trong tâm, ở tại nhà tôi.
Tâm mình trong sáng, mình sống thiện lương, không tham lam hại người, thì mình chẳng cần sám hối, chẳng cần lên chùa dâng lễ cho to, cúng dường cho lớn, "hối lộ" để mong thần Phật xá cho những tội lỗi của mình...
Mặc ai lên chùa cứ lên, tôi chính thức quay lưng!
Xin thật tâm xin lỗi những vị sư chân chính, khi đám sâu mọt quá nhiều làm hỏng hết nồi canh rồi...!
TheoFb

PHÉP LẠ CỦA TIẾNG CƯỜI - BÍ MẬT TRONG NHỮNG NỤ CƯỜI

 

 


PHÉP LẠ CỦA TIẾNG CƯỜI - BÍ MẬT TRONG NHỮNG NỤ CƯỜI

Mục đích cuộc đời này là đi tìm hạnh phúc và hưởng hạnh phúc. Biểu hiệu của hạnh phúc là tiếng cười. Tiếng cười đây là tiếng cười chân thực, hồn nhiên, thoải mái và tự phát, tiếng cười ròn rã, cười ngặt nghẽo, bò lăn bò càng, cười tít mắt, chứ không phải tiếng cười gượng hay xã giao.

Xưa nay đã có bao nhiêu bài nghiên cứu và đề cao gíá trị của tiếng cười. Nụ cười là phương tiện mở đầu cuộc giao tiếp mà ta không cần phải phiên dịch hay dùng ngôn ngữ để diễn tả. Nụ cười mang ‎ý nghĩa ta muốn nói với mọi người rằng ta hạnh phúc. Nó hoàn toàn tự phát chứ không phải do cố gắng. Nụ cười tự nhiên và thành thực được biểu lộ qua miệng và khóe mắt. Nụ cười không chỉ biểu lộ cái hạnh phúc của ta mà còn có khả năng tạo cảm giác hạnh phúc cho người. Những người có cuộc sống hôn nhân hạnh phúc thì thường có nụ cười rạng rỡ hơn những người ly thân ly dị. Nụ cười vui tươi có tác động đến vùng bắp thịt quanh miệng và khu vực cơ vòng quanh khóe mắt, nó làm cho mắt sáng lên và long lanh. Ta thấy vui hơn không những khi cười mà cả sau khi cười.

Cha ông Việt Nam chúng ta đã nói từ ngàn xưa: Một tiếng cười bằng mười thang thuốc bổ. Nguyệt san lâu đời và uy tín quốc tế Reader's Digest đã gọi tiếng cười là thần dược, là thuốc tiên, Laughter is the best medicine.

Triết gia Bertrand Russel đã nói nhiều lời chí lý về tiếng cười, như 'Tiếng cười là thần dược miễn phí nhưng vô cùng hiệu nghiệm', hay 'Tiếng cười không mất tiền mua mà nó mua được tất cả, nó mua được sức khoẻ cả thể xác cả tinh thần, nó mua được tình yêu, hoà khí, nó tạo được sự đoàn kết'.

Nhiều người bi quan cho rằng cuộc đời là bể khổ, nhưng ông Trời đã cho ta thuốc thánh để cứu khổ đó là tiếng cười. Mẹ Teresa Calcutta đã ý thức được việc này nên trước khi về cõi ngàn thu Mẹ đã dặn các môn sinh: Các con hãy cười nhiều hơn nữa.

Nói đến đây thì tôi nhớ tới một ông linh mục nổi tiếng ở Los Angeles hồi xưa, thập niên 2000. Đó là Cha Maurice Chase. Báo chí cho biết rằng trong nhiều năm, cứ mỗi sáng Chúa Nhật, dù mưa hay nắng, ông đều đến khu vực đông người vô gia cư. Mỗi người ông tặng một đô la và một cái vỗ vai, vừa cười ông vừa nói lời thăm hỏi. Có người bảo ông: Muốn cho tiền tại sao Cha cần phải tới trao tận tay cho họ ? Ông cha vừa cười vừa trả lời: Tôi không những cho họ 1 đồng mà tôi còn cho họ một nụ cười và một câu chúc lành. Tôi đã làm y như lời Mẹ Thánh Teresa Calcutta: Muốn an ủi người nghèo, cho tiền là một chuyện, nhưng chuyện quan trọng hơn là cười với họ và nói lời yêu thương. Bạn để ‎ý‎ quan sát mà coi, đa số chúng ta chỉ bỏ đồng bạc vào nón người homeless rồi vội vã đi ngay.

Trong Phật Giáo tôi thích nhất tượng Đức Phật Di Lặc. Miệng mở rộng thật lớn của Ngài đẹp vô cùng. Một lần tôi nghe giảng pháp trên TV, tôi thấy vị hòa thượng lập đi lập lại câu kệ này mà tôi rất thích, tôi đã thuộc lòng:

Nụ cười và hơi thở

Hai tác phẩm tuyệt vời

Nuôi dưỡng mầm hạnh phúc

Cho ta và cho người

Họa sĩ Picasso tuy nổi tiếng về ngành họa nhưng đã nói một câu rất hay về kinh nghiệm cuộc đời: Bạn đừng để ý tới chiều cao, sức nặng hay số tuổi vì đây là việc của y sĩ. Việc của bạn là hãy lo sao cho cuộc sống được hạnh phúc, được đầy tiếng cười.

Về mặt vật lý, cái gì xảy ra khi ta tức giận?

Thưa, khi ta tức giận thì các bắp thịt ở đầu, ở mặt, ở cổ căng lên; máu từ tim chạy nhiều lên mặt nên mặt ta đỏ bừng, miệng ta ngậm lại, răng cắn vào nhau, ta thấy nghẹn ở cổ, nghẹt thở, tim ta đập thình thình.

Còn khi ta cười, nhất là khi ta cười ha hả, cười giòn, thì tất cả các bắp thịt trên đây đang căng cứng đều giãn nở, miệng mở rộng, khí độc bay ra, dưỡng khí ùa vào, máu lưu thông dễ dàng, người như tỉnh lại.

Tôi cũng vừa đọc một bài nghiên cứu về tiếng cười, trong đó tôi thích nhất đoạn viết rằng tiếng cười làm đẹp da mặt, các bà các cô nhớ kỹ việc này nha. Rằng khi cười, các cơ mặt co giãn nhịp nhàng nên cười sẽ giúp làm mờ đi các vết nhăn. Khi cười, các cơ mặt vận động tăng cường lưu thông khí huyết góp phần làm tươi tắn làn da. Người có tính tình vui vẻ luôn tươi cười sẽ giữ được nét mặt trẻ lâu. Tại sao ta không chăm sóc da mặt bằng loại 'mỹ phẩm' thiên nhiên, miễn phí và hiệu nghiệm này?

BS William Fry của Đại Học Stanford cho biết khi cười thì các bắp thịt ở cổ, ở mặt ở đầu ở ngực ở bụng đều hoạt động đồng loạt, và nhờ vậy mà tình trạng đau nhức của cơ thể bớt đi. Riêng những người bị phong thấp, đau khớp xương, đau đầu nên cười lớn tiếng.

Trong hội nghị quốc tế về y khoa tại Montréal, Canada, tháng 6, 1997, phái đoàn Y Khoa Oakhurst ở Los Angeles đã trình bày một bài rất giá trị về hiệu quả của tiếng cười. Theo kết quả nghiên cứu của Viện thì những ai đã bị bệnh tim, đã bị đột qụy, mỗi ngày chỉ cần cười 15 phút thì bệnh tim không bao giờ tái phát nữa.

Chuyện xưa chép rằng nhà bác học và triết gia Henri Bergson vì làm việc tinh thần nhiều qúa nên hay bị choáng váng nhức đầu và ngộp thở. Ông đã đi gặp nhiều bác sĩ nhưng căn bệnh này không hề hết. Cuối cùng, may thay, ông gặp được một bác sĩ chuyên ngành, ông này đã chữa cho ông Bergson lành bệnh bằng thuốc tiên. Ông bảo ông Bergson không cần uống thuốc gì cả, ông chỉ cần tối nào cũng đến hý viện để xem các chú hề làm trò. Ông đã đi xem, đã cười rất nhiều và quả nhiên ông hết bệnh.

Đây cũng là cách chữa bệnh của ông Francois Rabelais người Pháp ở thế kỷ 15. Rabelais là một thày tu, một văn sĩ, một chuyên viên giải phẫu. Ông chủ trương dùng tiếng cười để chữa bệnh, nên trong tiếng Pháp gọi phuơng pháp chữa bệnh này là ' le rire rabelais. Theo Rabelais, chỉ có loài người mới biết cười, le rire est le propre de l'homme. Cười là một đặc ân Tạo Hoá tặng cho con người, chúng ta hãy xử dụng nó. 

Cười hạnh phúc Cười...gượng

Có 2 loại cười. Loại cười chữa bệnh và mang lại hạnh phúc như trên tôi gọi là loại A, là loại kích động tự nhiên cả tâm cả xác ta. Trong tiếng VN có rất nhiều từ để chỉ loại cười hạnh phúc này, như: cười ha hả, cười bò lăn bò càng, cười chảy nước mắt, cười đau cả bụng. cười vãi đái, cười tít mắt, cười tới tận mang tai, cười đấm nhau thùm thụp, cười đập bàn đập ghế... Và loại B tức là loại cười không phát ra từ cái tâm vui vẻ, không tự nhiên, như cười gượng, cười giã lả, cười mỉa mai, cười nhạt, cười khinh bỉ... Đây là loại cười tôi không có ‎‎ý nói ở đây. Tôi ghét loại B này.

Môn thể thao phổ thông nhất hiện nay là chạy bộ. Buổi sáng thường gặp nhiều người chạy bộ trên đường phố hay trong các công viên. Việc chạy bộ này được gọi là external jogging, ta tập thể thao cho các cơ thể bên ngoài. Còn việc thể thao cho các cơ thể bên trong thì sao? Các nhà khoa học bảo tiếng cười chính là một loại chạy bộ bên trong, internal jogging. Khi ta cười ngặt ngẽo, ta thử để tay lên bụng mà coi, toàn bộ dạ dày, ruột non ruột già của ta như long lên sòng sọc. Đó là chúng ta đang chạy bộ bên trong, đang tập thể thao cho nội tạng. Ta có thể tập môn thể thao này bất cứ lúc nào.

Ngày xưa còn bé tôi được nhiều thày giáo dạy câu ' Un saint triste est un triste saint' mà chả hiểu gì cả. Sao lại 'một ông thánh buồn là một ông buồn thánh? Câu này khó hiểu quá. Mãi gần đây thì tôi mới hiễu trọn vẹn. Câu ấy phải dịch thế này: Một ông thánh mà mặt mũi buồn bã là một ông thánh vất đi, chả ra cái gì cả.

Người Trung Hoa có 2 câu mà tôi cho là chí lý:

- Nhất tiếu thiên địa không: Òa lên được tiếng cười thì sẽ coi trời đất như không

- Ai không biết cười thì người đó không nên mở tiệm buôn bán

Trên đây là chúng ta mới nói về những ích lợi cho xác cho hồn của mỗi cá nhân. Tiếng cười còn mang sự vui vẻ và đoàn kết đến cho tha nhân và xã hội. Hai người đang giận nhau mà tự nhiên cùng cười lên một tiếng thì coi như sự thù hằn đã hết, hai bên có thể bắt tay nhau làm hòa ngay. Cộng đồng gặp nhau rồi nhờ nghe mấy chuyện vui mà cùng phá ra cười thì sự đoàn kết tự nhiên đến, bao nhiêu sai biệt được san bằng, buổi họp đương nhiên sẽ thâu được những thành quả tích cực.

Có một câu danh tiếng mà tôi rất thích nhưng quên tên tác giả: Tiếng cười là một ngôn ngữ quốc tế, không cần phải phiên dịch. Đúng qúa chứ, phải không cơ?

Trên đây là bài diễn văn bất ngờ của ông ODP, một người bạn già rất thân của tôi.

Trong làng tôi có một bà cụ cũng trọng tuổi như cụ Chánh tiên chỉ. Chúng tôi đặt tên là Cụ B.95, vì cụ người Bắc và từ Hà Nội sang thẳng Canada này năm 1995. Cụ là một biểu tượng của các bà mẹ ngoài Bắc trước năm di cư 1954 khi xưa. Cụ sang Canada do con trai bảo lãnh. Chuyện cụ B.95 dài lắm. Những lời cụ nói bao giờ cũng đầy ắp chân tình và chất ngất yêu thương và rất Bắc Kỳ. Nghe bài diễn văn của ông ODP trên đây xong thì cụ nói ngay:

- Bữa nay bác nói về tiếng cười mà tôi thấy toàn chuyện lịch sử, toàn các câu trích dẫn, chả có chỗ nào làm tôi cười cả, tại sao vậy?

Diễn giả ODP cười xòa. Ông trả lời ngay:

- Tiếng cười là một đề tài lớn nên tôi cũng phải nói có ngành có ngọn, phải một chút lý thuyết, một chút lịch sử chứ. Cụ muốn cười ngay ư, chuyện này quá dễ. Để tôi kể chuyện về cái tên bài này nha. Ban đầu tôi định đặt tên bài ' Tiếng cười là thuốc trường sinh'. Khi nghe tiếng trường sinh thì mấy ông bạn già đây phản đối. Các ông lập luận thế này: Bây giờ bọn mình đã vào tuổi già, Ông Trời cho con người ai cũng có 4 cái sướng căn bản là ăn ngủ ị và ấy. Lũ già chúng mình bây giờ chỉ còn hưởng được 3 cái sướng đầu, chứ cái thứ tư thì nó biến mất từ lâu rồi. Có đúng thế không ạ. Tôi nhớ Giáo Sư quốc văn Nguyễn Quốc Hùng đã kể chuyện ngày xưa bố ông ấy được nổi tiếng về 2 câu thơ cực tả tuổi già như sau:

Trên thì móm mém nhai không vỡ

Dưới lại chun choăn nhét chẳng vào

Các bác cứ nghiệm mà xem, hai câu thơ này hay qúa và đúng sự thực quá chứ. Bây giờ bọn già mình mà trường sinh bất tử, trường sinh mà chỉ có 3 cái sướng đầu, thiếu cái sướng thứ 4, cái sướng tột điểm của đời người, thì trường sinh làm gì, sống mà trên móm mém dưới chun choăn thì trường sinh mà làm chi !

Bởi vậy đừng viết tiếng cười là thuốc trường sinh, tôi không ham trường sinh, mà chỉ nên viết tiếng cười là thần dược, là thuốc tiên chữa được bách bệnh. Nghe có lý quá, phải không các cụ?

Nhân nghe 2 câu thơ nổi tiếng cực tả tuổi già trên đây tôi chợt nhớ tới một chuyện tiếu lâm khác. Rằng có một cặp cụ già kia suốt đời sống đạo đức thánh thiện nên trong đêm kỷ niệm 50 năm thành hôn, một bà tiên hiện ra và nói: Vợ chồng các ngươi đã sống tốt lành gương mẫu, vậy ta cho các ngươi hai điều ước. Nào hai ngươi ước gì? Cụ ông nhìn cụ bà rồi nói: Con xin cho con được luôn luôn cứng rắn bền bỉ và bà già nhà con được hết khô khan nguội lạnh.

Nghe xong, cả làng tôi vỗ tay râm ran vì thấy lời xin của ông chồng già hay qúa, có lý qúa, thật là khôn ngoan và tối cần thiết. Các cụ độc giả có nghĩ như vậy không?

Cụ Bà B.95 cười to tiếng nhất, mãi mới thôi, rồi cụ xin nghe nữa. Cụ bảo trên đây là chuyện cười liên hệ tới người già, vậy không có chuyện cười liên hệ tới thanh niên hay con nít sao.

Câu này chạm tới mạch điện tếu của anh John. À, làng tôi có một ông con rể người da trắng Canada. Anh là chồng chị Ba Biên Hoà. Ngày xưa trước 1975, anh là thành viên Canada trong ủy ban giám sát đình chiến ở Việt Nam. Anh làm việc ở Biên Hoà. Ủy ban thuê một cô giáo VN giỏi anh văn làm thông dịch, anh mê cô giáo này, hai người yêu nhau và lấy nhau. Anh này yêu vợ và đã yêu luôn quê hương nhà vợ, từ thức ăn, phong tục tập quán đến ngôn ngữ VN. Anh đã học tiếng Việt và bây giờ anh nói tiếng Việt như gió.

Anh John xin kể một câu chuyện cười về con nít. Chuyện rất trong sạch và thơm tho. Rằng một ông kia có đứa con trai lên 5 tuổi. Ông này cưng con vô cùng. Ông hay dắt con đi dạo. Bữa đó hai bố con đi qua khu đèn hồng. Cậu bé thấy nhiều cô gái chạy ra níu kéo ông bố. Cậu bé liền hỏi: Các cô này mời bố mua món gì vậy? Ông bố lúng túng, nghĩ mãi mới tìm ra câu trả lời: À, các cô ấy mời bố mua món hạnh phúc. Cậu bé hỏi tiếp: Món hạnh phúc là món gì? Đến đây thì ông bố bị tắc, ông không biết trả lời đứa con như thế nào. Ông liền bảo: Lớn lên rồi con sẽ hiểu món hàng này. Chính vì câu trả lời lấp lửng này đã gây sự tò mò trong đầu cậu bé. Cậu quyết tự mình tìm hiểu. Ngày hôm sau, khi ông bố đi làm thì cậu bé đi xuống phố, đúng đoạn đường hôm qua. Cậu bé gặp một cô gái thứ nhất, cậu liền nói: Xin chị bán cho em một chút hạnh phúc. Cô gái thấy cậu bé dễ thương quá, liền dẫn vào nhà và mở tủ lạnh lấy cho cậu bé một ly kem. Cậu ăn ngon lành và hiểu đây là món hạnh phúc. Ăn xong cậu cám ơn và đi tiếp. Cậu gặp cô gái thứ hai và cũng đòi mua hạnh phúc. Cô này cùng dẫn cậu vào nhà và cũng cho ăn kem. Cậu bé sung sướng quá sức, và đi tiếp. Rồi cậu gặp cô gái thứ ba và cũng xin mua hạnh phúc, và cậu cũng được cho ăn kem. Đến đây thì qúa sức của cậu. Cậu chỉ ăn được một chút xíu, rồi vội nói lời cám ơn và chạy về nhà. Buổi tối hôm đó, trước khi đi ngủ, cậu bé nói với bố: Bố ơi, hôm nay con đã đi khu đèn hồng và đã hỏi mua hạnh phúc. Hai cô gái đầu đã làm cho con hạnh phúc vô cùng. Đến cô thứ ba thì con không còn sức lấy nữa, dù lè lưỡi ra liếm con cũng không còn sức.

Cả làng tôi bò ra cười. Quả là hay. Ai cho chuyện này là tục thanh trong đầu có sạn nha. Thấy mọi người vỗ tay khen hay nên anh John đươc hứng xin nói một câu chuyện văn học. Đó là một câu đố của tạp chí uy tín và lâu đời Reader's Digest năm xưa đố độc giả:

Giữa hai chân của người đàn bà có bông hoa gì?

Nhiều người nghĩ nát óc mà không ra, nhiều người cũng đã trả lời bông hoa này bông hoa kia, nhưng Báo Reader's Digest vẫn lắc đầu. Một năm sau mới có một người đáp trúng. Câu trả lời là:

Giữa hai chân người đàn bà có bông hoa tulips.

Nghe xong, mấy bà mấy cô trong làng tôi ngơ ngác: Nghĩa là làm sao ?

Các cụ có hiểu câu trả lời này không cơ? Tôi phải nghĩ mãi mới hiểu đấy các cụ ạ. Tulips nghe mài mại như two lips, nghĩa là hai môi.

Quả là hay, quả là thanh lịch.

Nhân nói về việc vui cười này, tôi liền nhớ ngay tới cô đào Elizabeth Taylor nổi tiếng. Cô có 7 đời chồng. Cuối đời thì cô tuyên bố không lấy ai làm chồng nữa. Nhưng nếu cô gặp ai mà làm cho cô vui vẻ và cười nhiều thì cô sẽ sống chung, chỉ sống chung thôi, không làm lễ cưới. Các cụ còn nhớ cô đào Taylor chứ. Cô này đẹp hết sức vậy đó. Lúc bé đã đẹp, về già còn đẹp hơn, sắc đẹp chín mùi.

Gần đây, cũng theo gương cô đào Taylor, cô đào trẻ đẹp Britney Spears cũng yêu thích tiếng cười. Khi báo chí hỏi tại sao cô cưới người hùng Jason Trawick thì cô trả lời: Bởi vì anh Jason luôn làm cho tôi cười, sống bên anh tôi sung sướng lắm.

Chuyện gây ra tiếng cười nhiều vô cùng. Cụ nào hay bi quan chán đời, cụ nào gia đình lục đục bất hòa, cụ nào tối ngủ không an giấc, xin hãy tìm tiếng cười. Đó là thần dược. Tạo Hóa ban cho con người 3 thứ qúy giá vô song mà ta thường không để ý: không khí, nước và tiếng cười. Theo thống kê thì em bé sơ sinh mỗi ngày mỉm cười 200 lần, khi thành người lớn thì chỉ còn mỉm cười mỗi ngày 15 lần.

Tiếng cười quả là đã làm bao nhiêu phép lạ cho ta, cho tâm hồn ta cho thân xác xác ta, cho gia đình, cho cộng đồng, cho xã hội.


Kính chúc các cụ Năm Mới cười nhiều, nhiều hơn nữa, thuốc tiên mà.


TRÀ LŨ

Nữ sĩ Việt Nam được Google tôn vinh trên trang chủ hôm nay là ai?

Nữ sĩ Việt Nam được Google tôn vinh trên trang chủ hôm nay là ai?

 

Bà là nữ chủ bút đầu tiên của tờ báo phụ nữ đầu tiên ở Việt Nam.

Trang chủ Google Doodle hôm nay (ngày 1/2) là hình ảnh của bà Sương Nguyệt Anh - nữ tổng biên tập tờ báo dành cho phụ nữ đầu tiên tại Việt Nam - Nữ Giới Chung (còn có nghĩa là “Tiếng chuông của nữ giới”) xuất bản vào năm 1918.

Theo Google, thông qua việc tôn vinh bà Sương Nguyệt Anh, nền tảng này mong muốn đề cao tài năng và vai trò của nữ giới trong xã hội, cổ vũ người phụ nữ nói lên tiếng nói và lan tỏa sức ảnh hưởng của mình.

Nữ sĩ Việt Nam được Google tôn vinh trên trang chủ hôm nay là ai? - 1

Google tôn vinh nhà thơ Sương Nguyệt Anh trên trang chủ Google Tìm Kiếm

Sương Nguyệt Anh, tên khai sinh là Nguyễn Thị Ngọc Khuê, sinh năm 1864 tại làng An Bình Đông, tỉnh Bến Tre. Cha của bà, Nguyễn Đình Chiểu, là một nhà thơ và thầy giáo đã dạy cho bà cách đọc và viết cả chữ Hán và chữ Nôm từ thuở nhỏ. Từ đó, Nguyệt Anh bắt đầu làm thơ và sáng tác. Nhằm tôn vinh một trong những bài thơ nổi tiếng nhất của bà là bài “Cây mai”, Doodle kết hợp chất liệu và màu sắc từ cây và hoa mai để vẽ nên.

Vài thập kỷ tiếp theo là quãng thời gian đau thương đối với Nguyệt Anh. Cha bà qua đời năm bà 24 tuổi, bà và anh trai đứng ra tiếp quản trường học của ông để dạy học cho người dân địa phương. Sau đó, bà chuyển đến Rạch Miễu, thành phố Mỹ Tho, kết hôn và sinh được một cô con gái. Hai năm sau đó, chồng bà qua đời.

Nữ sĩ Việt Nam được Google tôn vinh trên trang chủ hôm nay là ai? - 2

Chân dung nữ sĩ, nữ chủ bút Sương Nguyệt Anh

Bà trở thành nữ tổng biên tập đầu tiên tại Việt Nam khi bắt đầu viết cho tờ “Nữ Giới Chung” ở Sài thành dưới bút danh Sương Nguyệt Anh với ý nghĩa “Nguyệt Anh góa chồng”. Nhiều số báo nói về vai trò của phụ nữ trong văn hóa và xã hội, tập trung giải thích đưa ra những quan điểm về vấn đề phụ nữ, từ đó giải thích, tranh luận và làm rõ quan niệm về phụ nữ. Bên cạnh đó, việc “Nữ Giới Chung” đề cập đến một số vấn đề văn hóa xã hội, thông tin thời sự trong nước và quốc tế,... đã góp phần tạo nên sự phong phú, đa dạng cho nội dung tờ báo.

Nữ sĩ Việt Nam được Google tôn vinh trên trang chủ hôm nay là ai? - 3

Bà Sương Nguyệt Anh thời trẻ

Sương Nguyệt Anh được nhớ đến với sự thông thái và nhân cách trong sáng cũng như sự kiên cường vượt qua nghịch cảnh. Bà giữ mối quan hệ tốt và đối xử tôn trọng với mọi người ở mọi tầng lớp khác nhau. Bà cũng là người tiên phong mở đường cho các thế hệ nhà văn và biên tập nữ ở Việt Nam sau này. Tên của bà được đặt cho một số con đường tại TP.HCM, Vũng Tàu, Lâm Đồng…

Nguồn: https://arttimes.vn/giai-tri/nu-si-viet-nam-duoc-google-ton-vinh-tren-trang-chu-hom-nay-la-ai-c4...

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo ở người cao tuổi như thế nào?

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo ở người cao tuổi như thế nào?

 

ố lượng “người già không tổ ấm” gia tăng đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển của mô hình gia đình truyền thống.

Với sự phát triển của xã hội, người già ngày càng neo đơn do nhiều nguyên nhân khác nhau khiến chăm sóc người cao tuổi trở thành vấn đề nan giải của toàn xã hội. Vậy ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo liệu có thể giải quyết bài toán này một cách hiệu quả?

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo ở người cao tuổi như thế nào? - Ảnh 1.

AI có thể đáp ứng được nhu cầu chăm sóc người cao tuổi cả về đời sống tinh thần và các hoạt động thường nhật.

Căn cứ vào thực trạng hiện nay, muốn giải quyết nỗi lo về việc chăm sóc người già chúng ta phải tìm hiểu ứng dụng trí tuệ nhân tạo từ các khía cạnh tinh thần, sinh hoạt, mua sắm, an cư lạc nghiệp, nâng cao trình độ chăm sóc người cao tuổi.

Thực trạng

Theo đánh giá từ Cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình, Bộ Y tế, Việt Nam chạm đỉnh dân số vàng và bước vào thời kỳ già hóa dân số với tốc độ nhanh. Năm 2011, khi Việt Nam bước vào giai đoạn già hóa, số người trên 60 tuổi chiếm 9,9%. Năm 2018, con số này tăng lên thành 11,95%.

Đời sống vật chất của người cao tuổi Việt Nam còn nhiều khó khăn khi 68% sinh sống ở nông thôn, là nông dân và làm nông nghiệp. Việt Nam là một trong số những quốc gia có tốc độ già hóa nhanh nhất thế giới.

Dự báo, Việt Nam sẽ trở thành nước có dân số già vào năm 2038 với tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên đạt trên 20%. Đến năm 2049, tỷ lệ người cao tuổi chiếm khoảng 25% dân số, tức là cứ 4 người dân có một người cao tuổi. Hơn 72% người già sống cùng với con cháu, trong khi xu hướng quy mô gia đình Việt Nam đang chuyển dần từ gia đình truyền thống sang gia đình hạt nhân. Phải sống một mình là điều rất bất lợi đối với họ, bởi gia đình luôn là chỗ dựa cơ bản cho mỗi thành viên khi về già.

Số lượng “người già không tổ ấm” gia tăng đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển của mô hình gia đình truyền thống. Để bù đắp sự thiếu hụt của gia đình, các cơ sở chăm sóc người cao tuổi phát huy hết giá trị và vai trò của mình nhưng trên thực tế vẫn chưa thể giải quyết căn bản vấn đề.

Trước hết, số lượng cơ sở chăm sóc người cao tuổi không thể đáp ứng được nhu cầu. Quốc tế quy định, 5% người cao tuổi phải vào các cơ sở chăm sóc, nhưng số lượng cơ sở hiện tại mất cân đối về cung và cầu. Đơn cử như kết quả khảo sát thực trạng nhà dưỡng lão và trung tâm bảo trợ xã hội trên địa bàn Hà Nội cho thấy mô hình trung tâm bảo trợ xã hội còn hạn chế cả về số lượng và chất lượng.

Cụ thể, trên địa bàn Hà Nội hiện có 3 trung tâm bảo trợ xã hội. Không chỉ thiếu về nhân lực (10 người bệnh mới có 1 nhân viên chăm sóc), cơ sở vật chất tại các trung tâm cũng nghèo nàn, thiếu dụng cụ tập phục hồi chức năng. Thứ hai, nguồn cung cấp điều dưỡng của một số cơ sở dưỡng lão chưa đáp ứng được tiêu chuẩn, bao gồm các chứng chỉ điều dưỡng chuyên nghiệp.

Chăm lo đời sống tinh thần của người cao tuổi bằng ứng dụng AI

Như vậy, dù là chăm sóc gia đình hay chăm sóc cơ sở thì đời sống tinh thần của người già sẽ bị bỏ qua ở một mức độ nhất định, vì vậy công nghệ trí tuệ nhân tạo có thể được phát huy hết tác dụng để cải thiện tình hình.

Ví dụ đầu tiên có thể kể đến là các trò chơi cờ vua, đây là một trong những phương thức giải trí khá phổ biến. Tuy nhiên, hoạt động này phải có tối thiểu hai người cùng hoàn thành và AI có thể khắc phục được. Hiện tại, có không ít tựa game cờ vua được các lập trình viên Việt Nam phát triển, có thể chơi được online và offline, đảm bảo đáp ứng nhu cầu tinh thần của người cao tuổi.

Ngoài ra, đọc sách cũng là một lựa chọn để giải trí phù hợp với người già. Song hạn chế về thị lực gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng, hiệu quả đọc của người cao tuổi. Các ứng dụng eBook được tích hợp trí tuệ nhân tạo chưa phổ biến nhưng nó có thể giải quyết vấn đề đọc. Bằng cách nhập hoặc tải xuống những tài liệu có sẵn, robot AI sẽ xử lý ngôn ngữ và cung cấp tùy chọn đọc một cách khá chính xác. Đã có không ít đầu báo điện tử đang tích hợp AI đọc, giúp độc giả bao gồm người cao tuổi có thêm nhiều trải nghiệm.

Với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, công nghệ trí tuệ nhân tạo không ngừng được cải tiến và tối ưu hóa, các chức năng nhận dạng ngôn ngữ, nhận dạng hình ảnh, chức năng xử lý ngôn ngữ tự nhiên có thể áp dụng cho người cao tuổi. Cụ thể, ứng dụng AI có thể thực hiện giao tiếp với người cao tuổi, giảm bớt sự cô đơn hoặc thực hiện chức năng hỗ trợ đời sống khác.

Do hạn chế về thể chất, một số người cao tuổi sẽ tiếp tục suy giảm khả năng tự chăm sóc và sinh hoạt. Trong trường hợp này, AI có thể hữu ích bằng cách đặt lịch nhắc nhở giờ giấc, hoặc thiết lập thông số hỗ trợ như nấu ăn, nhận dạng hình ảnh để lấy đồ vật, tìm và hướng dẫn đường về nhà…

Tất nhiên, điều này đòi hỏi hệ thống AI phải được phát triển một cách phù hợp và tối ưu hơn. Thực tế, công nghệ trí tuệ nhân tạo cũng nhận được sự quan tâm kịp thời trong Chiến lược quốc gia về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (ến năm 2030 của Thủ tướng Chính phủ ban hành vào ngày 26/1 vừa qua.

Hỗ trợ hoàn thành việc mua sắm và lên kế hoạch

Khi tuổi càng cao, khả năng tính toán của người già sẽ không ngừng suy giảm, ảnh hưởng đến hiệu quả mua sắm, thậm chí còn xảy ra sai sót nên hệ thống AI có thể phát huy hết tác dụng. Tuy nhiên, muốn cho việc đi lại của người cao tuổi được thuận lợi, cần thiết kế hệ thống thông minh nhỏ nhẹ, đồng thời cài đặt chức năng định vị để lên kế hoạch hợp lý.

Chẳng hạn, trước khi đi chơi, người cao tuổi có thể nhập điểm đến qua giọng nói, hệ thống sẽ tự động hoạch định lộ trình, hướng dẫn phương hướng. Trong quá trình mua sắm, người cao tuổi có thể sử dụng thiết bị thông minh để nhận biết tên, thông số kỹ thuật, hướng dẫn, giá cả và thông tin khác của nhiều mặt hàng để tránh sai sót.

Trí tuệ nhân tạo cần được sử dụng rộng rãi trong việc chăm sóc người cao tuổi để thúc đẩy tiến bộ xã hội, phát huy hết giá trị và ý nghĩa của khoa học công nghệ trong tương lai gần

TheoGenk

Ngày về Cố đô Huế của hậu duệ vua Hàm Nghi

Ngày về Cố đô Huế của hậu duệ vua Hàm Nghi

 

Hậu duệ đời thứ 5 cựu hoàng Hàm Nghi - TS. Amandine Dabat (quốc tịch Pháp) trở về Cố đô Huế dịp Tết Nguyên đán Quý Mão như sự gắn kết ý nghĩa, trong không khí của đoàn tụ, hội ngộ.

Ngày về ý nghĩa của người hậu duệ 5 đời

Bước chân Amandine Dabat chậm rãi trong không gian cổ kính của Thế Miếu - bên trong Hoàng cung Huế. Cô đến từng gian thờ những vị vua để dâng hương, khấn nguyện.

Mọi người ai cũng xúc động khi chứng kiến một hậu duệ nhiều đời, dù màu da, giọng nói đã khác nhưng luôn hướng về cội nguồn, tổ tiên nơi đất Việt.

Ngày về Cố đô Huế của hậu duệ vua Hàm Nghi - 1

TS. Amandine Dabat (áo dài đỏ) ngày về Huế, dự ra mắt không gian triển lãm các tác phẩm nghệ thuật của vua Hàm Nghi tại Bảo tàng Cổ vật cung đình Huế (Ảnh: An Thường).

Lần trở về này là lần thứ 5 của Amandine Dabat. Cô kể, lần đầu tiên cô đặt chân về Việt Nam vào năm 2011, khi đó cô bị sốc văn hóa bởi mọi thứ rất khác ở Pháp.

"Tuy nhiên dần dần sau 2 năm ở lại Việt Nam để nghiên cứu tôi cảm thấy một tình cảm rất gắn bó. Do vậy sau đó mỗi khi đến rồi lại rời Việt Nam để trở về Pháp, tôi cảm thấy buồn. Những tháng ngày ở Việt Nam, tôi thấy mình như một người ở đây", Amandine Dabat trải lòng.

Ngày về Cố đô Huế của hậu duệ vua Hàm Nghi - 2

Sự trở về của Amandine Dabat như sợi dây gắn kết với cội nguồn, tổ tiên. Trong ảnh, Amandine Dabat (áo xanh) đến thăm lăng Hoàng đế Gia Long vào ngày đầu năm 2023 (Ảnh: An Thường).

Phần nhiều thời gian Amandine Dabat về Việt Nam trước đó để điền dã, tìm hiểu tư liệu phục vụ cho việc nghiên cứu về vua Hàm Nghi và sau đó bảo vệ thành công luận án tiến sĩ vào năm 2015 tại Viện Lịch sử Nghệ thuật Quốc gia (Paris) với đề tài liên quan đến vua Hàm Nghi: "Hàm Nghi - Empereur en exil, artiste à Alger" (Hàm Nghi - vị Hoàng đế lưu vong, nghệ sĩ ở Alger).

Lịch trình trong chuyến trở về Cố đô Huế này của Amandine Dabat kín mít. Cô chia sẻ với mọi người quan tâm việc nghiên cứu của mình về vua Hàm Nghi, tặng kỷ vật, dự triển lãm về vua Hàm Nghi, trò chuyện với sinh viên.

Tất nhiên, cô dành phần thời gian nhất định để dâng hương, thăm nơi thờ phụng các vị vua triều Nguyễn và ra tận Thành Tân Sở (Quảng Trị) - nơi vua Hàm Nghi từng ban chiếu Cần Vương.

Đặc biệt hơn khi thời điểm cô trở về Huế trùng với ngày giỗ hai vị vua Gia Long và Hàm Nghi.

Điểm nhấn của lần trở về ý nghĩa này, Amandine Dabat làm "cầu nối" hồi hương tác phẩm hội họa gốc của vị vua nghệ sĩ Hàm Nghi. Đó là tác phẩm "Hồ trên dãy núi Alpes", được vua Hàm Nghi vẽ vào khoảng vào năm 1900-1903 bằng chất liệu sơn dầu trên vải với kích thước 40,5x27,5cm.

Tác phẩm được một nhà sưu tập ở Pháp đề nghị giấu tên tặng lại cho Trung tâm Bảo tàng di tích Cố đô Huế. Bức tranh vẽ khung cảnh bình yên, thơ mộng với bãi cỏ mềm mại, cạnh đó có hồ nước và xa xa là ngọn núi nhỏ đã hớp hồn người xem.

Ngày về Cố đô Huế của hậu duệ vua Hàm Nghi - 3

Một góc không gian trưng bày tác phẩm hội họa gốc của vua Hàm Nghi được một người giấu tên ở Pháp tặng cho Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế (Ảnh: An Thường).

Ngoài ra, nhiều tác phẩm bản sao khác của vua Hàm Nghi bao gồm tranh, tượng được vua sáng tác khi bị lưu đày ở Algers được Amandine Dabat đưa về giới thiệu trong đợt này. Cũng giống như tác phẩm gốc, những tác phẩm bản sao hầu hết vẽ về đề tài phong cảnh, chất chứa một điều gì đó như cô đơn, gần như không có sự xuất hiện của con người.

Cá nhân cô cũng tặng Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế chiếc ống điếu của vua Hàm Nghi. Chiếc điếu là vật dụng được vua Hàm Nghi đem theo từ Việt Nam sang Algers và được ông sử dụng thường ngày. Trên chiếc ống điếu còn có bài thơ bằng chữ Hán tinh xảo được khảm ốc xà cừ.

Ngày về Cố đô Huế của hậu duệ vua Hàm Nghi - 4

Chiếc ống điếu của vua Hàm Nghi thuộc sở hữu của Amandine Dabat đã được cô tặng lại cho Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế (Ảnh: An Thường).

Amandine Dabat cho biết chiếc ống điếu này được lưu giữ qua nhiều thế hệ. Về sau, trong quá trình cô làm tiến sĩ về vị tiền nhân của mình, gia đình đã tặng lại cô. "Tôi rất vui khi tặng lại chiếc ống điều này cho Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế", Amandine Dabat chia sẻ.

Để mọi người có cái nhìn trọn vẹn hơn về vua Hàm Nghi

Trước khi có chuyến trở về này, Amandine Dabat cũng đã tổ chức một cuộc triển lãm các tác phẩm của vị tiên đế ngay trên đất Pháp.

Triển lãm có tên gọi  "Nghệ thuật lưu đày - Hàm Nghi, ông hoàng An Nam (1871-1944)" diễn ra tại Bảo tàng Nghệ thuật châu Á (TP. Nice, Pháp) với khoảng 150 tranh, ảnh, hiện vật của vua Hàm Nghi. Đó là triển lãm đầu tiên được tổ chức kể từ ngày vua Hàm Nghi qua đời.

Amandine Dabat bày tỏ mong muốn giới thiệu tới công chúng, kể cả người Pháp và Việt Nam, một cái nhìn khá trọn vẹn về cuộc đời vua Hàm Nghi, một vị vua yêu nước bị lưu đày, vị vua mang tâm hồn của một nghệ sĩ, một nhà điêu khắc.

Ngày về Cố đô Huế của hậu duệ vua Hàm Nghi - 5

TS. Amandine Dabat mong muốn giới thiệu tới công chúng một cái nhìn khá trọn vẹn về cuộc đời vua Hàm Nghi (Ảnh: An Thường).

Sợi dây kết nối vô hình giữa một hậu duệ với tiên đế của mình dường như đã thôi thúc cô nhiều lần đi về Việt Nam, không chỉ nghiên cứu mà như tìm về cội nguồn của chính mình.

Những thông tin Amandine Dabat công bố với công chúng không chỉ là những thông tin mang giá trị lịch sử quan trọng, đó cũng là cách cô đang đi tìm những góc khuất bí ẩn về vị tiên đế, về một nhân vật lịch sử của Việt Nam.

Amandine Dabat nói rằng đó là cơ duyên và cô xem đó cũng như là sứ mệnh mà bản thân theo đuổi.

Hơn 10 năm dày công nghiên cứu về chính tiền nhân của mình, trong đó tập trung vào khía cạnh sáng tác nghệ thuật của vua Hàm Nghi, Amandine Dabat nhận định, những bức tranh đầu tiên được ông vẽ vào năm 1899, tức sau một năm khi bị lưu đày sang Algeria.

Nhận biết được điều này, chính quyền Pháp cử Marius Reynaud - họa sĩ Pháp sống ở Algeria đến "khai hóa văn minh" Pháp bằng cách dạy vẽ cho ông. Từ năm 1899, trong những chuyến du lịch hai năm một lần đến Pháp, vua Hàm Nghi học điêu khắc với nhà điêu khắc vĩ đại August Rodin (1840-1917).

Đa số những tranh vua Hàm Nghi sáng tác chủ yếu là phong cảnh của Pháp và Algeria. Nếu quan sát kỹ, có thể thấy rõ những bức phong cảnh ấy luôn chất chứa nỗi niềm ưu tư, muộn sầu.

Ngày về Cố đô Huế của hậu duệ vua Hàm Nghi - 6

Tác phẩm "Hồ trên dãy núi Alpes", của họa sĩ - vua Hàm Nghi vẽ vào khoảng vào năm 1900-1903 được hồi hương (Ảnh: An Thường).

Amandine Dabat phỏng đoán, vua Hàm Nghi sáng tác trên dưới 1.000 tác phẩm, thế nhưng vì nhiều lý do nên số tác phẩm còn hiện lại hiện nay chừng 100. Phần nhiều các tác phẩm còn hiện nay từng được vua tặng cho người thân, bạn bè. "Tôi sẽ tiếp tục công việc đi tìm những tác phẩm còn lại để có cái nhìn tổng quan hơn về di sản nghệ thuật mà ông để lại cho hậu thế", Amandine Dabat khẳng định.

KTS. Hoàng Việt Trung - giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế cho biết việc tác phẩm gốc của vua Hàm Nghi hồi hương, cũng như ống điếu mà cô Amandine Dabat hiến tặng, góp phần giúp công chúng tại Việt Nam hiểu rõ hơn về cuộc đời và nghệ thuật của vị vua yêu nước Hàm Nghi.

Trước đó, vào tháng 8/2022, đoàn công tác của tỉnh Thừa Thiên Huế đã sang Pháp, đến các bảo tàng, làm việc với nhiều cơ quan sở tại để tìm kiếm các tư liệu lịch sử liên quan đến triều Nguyễn nói chung và vua Hàm Nghi nói riêng. Đoàn rất may mắn khi được làm việc với TS. Amandine Dabat - hậu duệ đời thứ 5 của vua Hàm Nghi.

 "Ngoài những hiện vật được đưa về lần này, đơn vị đang tiếp tục có trao đổi hợp tác chặt chẽ với TS. Amandine Dabat để chia sẻ và tiếp nhận lưu trữ nhiều dữ liệu gốc, dữ liệu điện tử quan trọng liên quan đến vua Hàm Nghi và một số nội dung hợp tác có ý nghĩa đặc biệt trong thời gian tới", ông Trung cho hay.

Trước ngày rời Việt Nam trở về Pháp, Amandine Dabat thông tin thêm, công trình nghiên cứu của mình về vua Hàm Nghi đang được một chuyên gia dịch sang tiếng Việt. Dự kiến sẽ công bố đến công chúng Việt Nam một vài tháng tới sẽ giúp độc giả hiểu hơn về chân dung vua Hàm Nghi trong thời kỳ lưu vong.

Vua Hàm Nghi tên thật là Nguyễn Phúc Ưng Lịch và là vị hoàng đế thứ 8 của nhà Nguyễn, triều đại phong kiến cuối cùng trong lịch sử Việt Nam.

Năm 1884, Hàm Nghi được các phụ chính đại thần Nguyễn Văn Tường và Tôn Thất Thuyết đưa lên ngôi ở tuổi 13. Sau khi cuộc phản công tại kinh thành Huế thất bại năm 1885, Tôn Thất Thuyết đưa ông ra ngoài và phát chiếu Cần Vương chống thực dân Pháp.

Phong trào này kéo dài đến năm 1888 thì vua Hàm Nghi bị bắt và bị Pháp đưa đi lưu đày ở Alger (thủ đô xứ Algerie). Năm 1904, vua Hàm Nghi kết hôn với bà Marcelle Laloe (1884 - 1974), con gái của chánh án tòa thượng phẩm tại Algiers. Hai người có với nhau 3 người con gồm công chúa Như Mai (1905 - 1999), công chúa Như Lý (1908 - 2005) và hoàng tử Minh Đức (1910 - 1990). Vua Hàm Nghi qua đời năm 1944 vì bệnh ung thư dạ dày.

Trong thời gian bị lưu đày, vua Hàm Nghi đã được học vẽ và điêu khắc. Vua để lại rất nhiều tác phẩm chủ yếu vẽ bằng màu nước và sơn dầu, mô tả thiên nhiên, cảnh vật, còn các tác phẩm điêu khắc thường là chân dung các nhân vật, được làm bằng các chất liệu đồng, gỗ và thạch cao. Trong đó có bức tranh nổi tiếng "Chiều tà" được bác sĩ người Pháp gốc Việt là Gérard Chapuis đấu giá thành công với mức phí hơn 8.800 Euro.


TheoDantri

Hàng nghìn người xem nghi lễ rước 'vua sống' có một không hai ở Hà Nội

Hàng nghìn người xem nghi lễ rước 'vua sống' có một không hai ở Hà Nội

  Ngày 1/2, tức 11 tháng giêng Quý Mão 2023, tại lễ hội đền Sái (Đông Anh, Hà Nội), đoàn rước kiệu "vua, chúa" sống tưng bừng, náo nhiệt, thu hút hàng nghìn người tham gia sau 3 năm bị gián đoạn bởi dịch bệnh COVID-19.




Hàng nghìn người xem nghi lễ rước 'vua sống' có một không hai ở Hà Nội ảnh 1
Hàng nghìn người xem nghi lễ rước 'vua sống' có một không hai ở Hà Nội ảnh 2
Hàng nghìn người xem nghi lễ rước 'vua sống' có một không hai ở Hà Nội ảnh 3

Ngày hôm nay (1/2) tức(11 tháng Giêng năm Quý Mão, lễ hội đền Sái (Đông Anh, Hà Nội) nổi tiếng với màn rước kiệu vua, chúa giả diễn ra náo nhiệt, thu hút hàng ngàn người về dự.

Hàng nghìn người xem nghi lễ rước 'vua sống' có một không hai ở Hà Nội ảnh 4

Nét đặc sắc của lễ hội là sự xuất hiện của "Vua" và "Chúa", được các cụ cao niên "đóng giả" và được rước trên kiệu.

Hàng nghìn người xem nghi lễ rước 'vua sống' có một không hai ở Hà Nội ảnh 5

Năm nay, hai bậc cao niên gồm cụ Nguyễn Quang Vinh đóng vai vua còn cụ Trần Văn Tích giả làm chúa. Hai cụ đều đã 73 tuổi.

Hàng nghìn người xem nghi lễ rước 'vua sống' có một không hai ở Hà Nội ảnh 6

Sự khác biệt và dễ nhận thấy là Chúa có khuôn mặt được hóa trang màu đỏ (cụ Trần Văn Tích đóng vai). Còn vua thì khuôn mặt hồng hào (do cụ Nguyễn Quang Vinh đóng vai).

Hàng nghìn người xem nghi lễ rước 'vua sống' có một không hai ở Hà Nội ảnh 7

Lễ hội đền Sái bắt nguồn từ sự tích An Dương Vương xây thành Cổ Loa, được các tiên nữ đêm đêm xuống trần gánh đất đắp hộ nhưng thần ma gà tác yêu giả tiếng gà gáy sáng làm các tiên nữ bay về trời nên đắp mãi chưa xong thành. Những người khiêng kiệu đòi hỏi phải có sức khỏe nên phần lớn được chọn là trai tráng trong làng.

Hàng nghìn người xem nghi lễ rước 'vua sống' có một không hai ở Hà Nội ảnh 8

Lịch sử cũng kể rằng Vua Chúa nhiều đời từng về đây bái yết. Tuy nhiên, thấy việc đi lại làm hao phí tiền bạc, công sức của dân nên Vua ban chiếu cho dân làng làm nghi lễ rước Vua giả.

Hàng nghìn người xem nghi lễ rước 'vua sống' có một không hai ở Hà Nội ảnh 9

Trước mỗi đoàn kiệu rước còn có đội quân tốt nhí là cháu chắt của các bô lão cũng như các vũ công múa những điệu múa uyển chuyển, bắt mắt.

Hàng nghìn người xem nghi lễ rước 'vua sống' có một không hai ở Hà Nội ảnh 10

Các vị bô lão được bầu làm “quan” đều trên 60 tuổi được ngồi võng cho "lính" rước suốt hành trình trên đường về đình, “vua” thường xuyên ban lộc cho đoàn múa lân mua vui cho “vua” và “chúa”.

Hàng nghìn người xem nghi lễ rước 'vua sống' có một không hai ở Hà Nội ảnh 11

Bên cạnh vai vua và chúa, người dân Thụy Lôi còn rước kiệu võng chở 4 "vị quan" trong vai Thị vệ, Tán lý, Đề lĩnh và Trấn thủ (trên 60 tuổi). Các "thê thiếp, con cháu" đi bên cạnh.

Hàng nghìn người xem nghi lễ rước 'vua sống' có một không hai ở Hà Nội ảnh 12
Hàng nghìn người xem nghi lễ rước 'vua sống' có một không hai ở Hà Nội ảnh 13

Bé Nguyễn Quang Huy (8 tuổi) thuộc đoàn rước của "nhà quan Trấn thủ", lần đầu được đi khua cờ. Với các gia đình có người được chọn vào vai quan trọng này là một niềm tự hào rất lớn.

Hàng nghìn người xem nghi lễ rước 'vua sống' có một không hai ở Hà Nội ảnh 14

Ở cuối đoàn rước còn có những đội múa lân, rồng cùng chú Tễu múa xin tiền.