Trong dòng chảy của sử Việt, có những cái tên bị lãng quên bởi thời gian và khoảng cách địa lý, nhưng cốt cách của họ thì vẫn luôn lấp lánh. Đó chính là Công chúa Như Mai (tên đầy đủ: Hàm Nghi Như Mai) – trưởng nữ của vị vua yêu nước Hàm Nghi.
Một đóa sen thanh cao nở giữa trời Tây, mang trong mình dòng máu của vị vua yêu nước Hàm Nghi. Hãy cùng ngược dòng lịch sử để khám phá về cuộc đời đầy nghị lực của Công chúa Như Mai! "
1.Thân thế "lá ngọc cành vàng" giữa chốn lưu đày.
- Công chúa Nguyễn Phúc Như Mai (阮福如梅, 1905–1999) là trưởng nữ của vua Hàm Nghi và vương phi Marcelle Laloë, một phụ nữ người Pháp. Bà là một trong những nhân vật xuất sắc và hiếu thảo nhất của hoàng tộc triều Nguyễn sống lưu vong tại Pháp.
- Công chúa Như Mai sinh tại Algiers (thủ đô Algérie), trong thời gian vua Hàm Nghi bị thực dân Pháp đưa đi lưu đày biệt xứ.
- Là công chúa đầu tiên và duy nhất của triều Nguyễn đỗ thạc sĩ Nông lâm tại Pháp, và còn tốt nghiệp thủ khoa, vượt qua nhiều sinh viên Pháp.
- Sau đó, bà tiếp tục học thêm và lấy bằng về Hóa học và Hóa sinh học.
- Làm việc tại Viện Nghiên cứu Nông nghiệp Pháp, rồi chuyển đến tỉnh Dordogne và Corrèze, nơi bà hỗ trợ người dân địa phương kỹ thuật trồng trọt.
- Cả đời không lấy chồng để phụng dưỡng cha mẹ, thể hiện lòng hiếu thảo sâu sắc.
- Sau khi vua Hàm Nghi mất, bà cùng các em Như Lý và Minh Đức đưa hài cốt vua từ Algerie về Pháp, an táng tại làng Thonac, tỉnh Dordogne.
- Một người phụ nữ tài giỏi, khiêm tốn và đầy lòng yêu nước – công chúa Như Mai là biểu tượng đẹp của trí tuệ và đạo hiếu Việt Nam nơi đất khách quê người.
- Dù sống xa Tổ quốc, nhưng ngay từ nhỏ, bà đã được nuôi dạy trong một môi trường giáo dục nghiêm cẩn của phương Tây kết hợp với lòng tự tôn dân tộc sâu sắc từ người cha vĩ đại là Vua Hàm Nghi – một tâm hồn nghệ sĩ và một trái tim yêu nước nồng nàn – đã truyền cho con gái mình nghị lực phi thường. Ông không muốn các con mình chỉ là những "ông hoàng bà chúa" hữu danh vô thực, mà phải là những người có tri thức để ngẩng cao đầu với thế giới.
2. Nữ Thạc sĩ đầu tiên trong lịch sử.
- Vào đầu thế kỷ 20, khi tư tưởng "trọng nam khinh nữ" vẫn còn nặng nề và giáo dục cho phụ nữ chưa được coi trọng, Công chúa Như Mai đã tạo nên một kỳ tích chấn động.
- Học vấn đỉnh cao: Bà không chỉ thông thạo nhiều ngoại ngữ như tiếng Pháp, tiếng Anh, tiếng Ả Rập và tiếng Việt (Công chúa được sinh ra và sống tại Algiers (Algérie) — một quốc gia nói tiếng Ả Rập). Bà còn dấn thân vào những ngành khoa học khô khan mà ngay cả nam giới còn e ngại.
- Kỳ tích: Như Mai chính là Công chúa Việt Nam đầu tiên tốt nghiệp Thạc sĩ (Thạc sĩ Nông nghiệp) tại Pháp. Bà đỗ đầu khóa tại Viện Khảo cứu Nông nghiệp Quốc gia Pháp (nay là INRAE) – một thành tích mà ngay cả những nam nhân thời đó cũng phải ngả mũ thán phục.
3. Một đời thanh cao và trái tim hướng về nguồn cội.
- Dù mang danh công chúa và có học vị cao, bà Như Mai chọn lối sống giản dị, cống hiến hết mình cho khoa học. Bà đã dành nhiều năm nghiên cứu các giống cây trồng, góp phần không nhỏ vào ngành nông nghiệp của nước Pháp và Algérie thời bấy giờ.
- Điều khiến người ta xúc động nhất chính là cốt cách của bà. Suốt cuộc đời, dù sống trong nhung lụa hay khi gia đình gặp biến cố, bà vẫn giữ gìn phong thái của một công chúa phương Đông: đoan trang, uyên bác và đầy lòng nhân ái.
- Bà cũng chính là người đã chăm sóc vua Hàm Nghi trong những năm tháng cuối đời tại biệt thự Gia Long (Algérie), cùng ông chia sẻ nỗi nhớ quê hương Việt Nam da diết.
4. Di sản còn mãi với thời gian.
• Trong suốt thời gian học tập và làm việc, bà luôn giữ gìn văn hóa Việt, mặc trang phục truyền thống theo ý nguyện của vua cha.
- Bà qua đời năm 1999 tại Corrèze, nước Pháp (hưởng thọ 94 tuổi), được an táng trong khuôn viên Vua cha, mẹ và em trai. Bà ra đi nhưng đã để lại một tấm gương sáng ngời về tinh thần cầu tiến, hiếu học của người phụ nữ Việt Nam.
- Bà được người Pháp trìu mến gọi là “Princesse d’Annam” – Công chúa An Nam.
- Lâu đài De Losse của bà ở Dordogne được xếp hạng di tích văn hóa lịch sử của Pháp.
- Bà chứng minh rằng: Dù ở bất cứ đâu, dù trong hoàn cảnh nghiệt ngã nhất, tri thức và nhân cách chính là "vương miện" quý giá nhất của một người phụ nữ. (Theo Facebook )
